Nίκος Κουρής: «Ο Αίας είναι το θάρρος που χάσαμε»

Ο Αίαντας του Σοφοκλή είναι ένα γενναίο έργο. Ένα έργο τολμηρό. Όχι μόνο επειδή ο κεντρικός του ήρωας, ο Αίας, αυτοκτονεί με γενναιότητα στη σκηνή στη μέση της παράστασης, αλλά πρωτίστως επειδή αυτός ο ήρωας είναι από μόνος του ένας χαρακτήρας ακραίος, δυνατός, σκληρός, αδυσώπητος, απαιτητικός. 

Ο Νίκος Κουρής είναι ο Αίας, στην παράσταση την οποία σκηνοθετεί ο Βαγγέλης Θεοδωρόπουλος, που μετά από την μεγάλη περιοδεία της, επίστρεψε στην Αθήνα για τις τελευταίες παραστάσεις της*.   

Όταν θα έχεις διαβάσει αυτή τη συνέντευξη, που ο Νίκος Κουρής έδωσε στο allyou, θα έχεις σίγουρα καταλάβει ότι o ηθοποιός που θαυμάζεις όλα αυτά τα χρόνια, δεν υποδύεται απλά για την παράσταση έναν γενναίο θεατρικό χαρακτήρα, αλλά είναι κι ο ίδιος πραγματικά ένας γενναίος άνθρωπος, απόλυτα συνειδητοποιημένος ως προς αυτά που πιστεύει και αγαπάει, αφοπλιστικά ειλικρινής και πολύ αυστηρός με τον εαυτό του.

Ο Αίαντας είναι ένας σπουδαίος χαρακτήρας και το έργο του Σοφοκλή ένα τεράστιο έργο, όπως είναι όλα τα έργα των μεγάλων αρχαίων τραγικών. Είναι η μήτρα των πάντων, αυτό στο οποίο όλοι επιστρέφουμε για να εμπνευστούμε και να δημιουργήσουμε. Ένα έργο και ένας ήρωας που επηρέασαν σίγουρα τους μετέπειτα δημιουργούς και το θέατρο που ακολούθησε ακόμη κι αν αυτό δεν γίνεται άμεσα αντιληπτό. Ακόμα κι αν αυτή την επιρροή δεν μπορούμε να την διακρίνουμε με την πρώτη ματιά. 

Ο Αίας είναι αξία. Είναι η αξιοπρέπεια, η ηθική, η δικαιοσύνη, η τιμιότητα, η ελευθερία. Είναι η δύναμη, η σκληρότητα, η γενναιότητα. Το θάρρος που χάσαμε.

Πρόκειται για μία τραγωδία τρέλας και παραφροσύνης. Μία πραγματική σκληρή ιστορία, βίαιη, βάναυση, ακραία, αδυσώπητη. Είναι η ιστορία ενός  γενναίου πολεμιστή που στον Τρωικό πόλεμο ήταν αυτός, ο οποίος άξιζε να πάρει τα όπλα του νεκρού Αχιλλέα. Όταν ο Οδυσσέας του στερεί αυτή την τιμή ο Αίας τρελαίνεται. Τρελαίνεται γιατί δεν αντέχει την αδικία.

Αυτή είναι η πρώτη φορά που δουλεύω με τον Βαγγέλη Θεοδωρόπουλο και το θέατρο του Νέου Κόσμου, αλλά πάντα παρακολουθούσα τις δουλειές τους με μεγάλο σεβασμό και ενδιαφέρον. Ο Βαγγέλης είναι ένας άνθρωπος με γνώση και σεβασμό στην ελευθερία του ηθοποιού... Ξέρει να σε κατευθύνει προς την σωστή κατεύθυνση χωρίς να σε περιορίζει, αφήνοντας σου τον «χώρο» που χρειάζεσαι για να εκφραστείς.

Μέσα στο κεφάλι μου δεν υπάρχουν ρόλοι, μόνο άνθρωποι υπάρχουν και συνεργασίες. Άνθρωποι με τους οποίους θέλω να συνεργαστώ και να δοκιμάσουμε πράγματα μαζί. Και με τον Αίαντα έτσι συνέβη. Ήταν ένας ρόλος που αγαπούσα αλλά ποτέ δεν είχα βάλει σαν στόχο να τον παίξω. Και στη σχολή ακόμα όταν το είχαμε δοκιμάσει ήμουν χαρούμενος γι' αυτό, αλλά μέχρι εκεί. Δεν έχω επιδιώξει ποτέ μου να παίξω κάποιο ρόλο ούτε έχω «ρόλους απωθημένα».

Αν παίζω σήμερα τον Αίαντα είναι από καθαρή σύμπτωση, από καθαρή τύχη και είμαι ευγνώμων γι αυτό. 

Στην υποκριτική πρέπει να ξέρεις τι θέλεις να κάνεις και ποιος θέλεις να είσαι μέσα στο θέατρο και στην τέχνη σου. Και με βάση αυτό να θυσιάζεις άλλα πράγματα, ίσως πιο εύκολα, πιο εύπεπτα, πιο εμπορικά. Αυτό είναι όμως το νόημα και γι' αυτό γίναμε ηθοποιοί.

Για μένα δεν υπάρχει ρίσκο στο θέατρο ούτε κάποιου είδους «αυτοθυσία». Όταν χρησιμοποιώ την λέξη «θυσία» εννοώ το ζήτημα της επιλογής. Επιλέγω να είμαι το τάδε αντί να είμαι το δείνα. Για μένα δεν τίθεται θέμα ρίσκου, φόβου, ανασφάλειας και οικονομικής κρίσης. Δεν κάνουμε αυτή τη δουλειά για να εξασφαλιστούμε. Την κάνουμε γιατί δεν μπορούσαμε να κάνουμε αλλιώς, για να δημιουργήσουμε, να τολμήσουμε, να προχωρήσουμε μπροστά. Αν πηγαίνεις εκ του ασφαλούς, με σίγουρες και δοκιμασμένες επιλογές δεν πας ποτέ μπροστά.

Φοβάμαι τα πάντα. Πραγματικά πιστεύω ότι από τη μία στιγμή στην άλλη εδώ πέρα, στην χώρα μας, την Ελλάδα, μπορεί να συμβούν ακραία πράγματα, να μείνουμε ξεκρέμαστοι εντελώς. Τρομάζω, δεν θέλω ούτε να το σκέφτομαι. 

Αν ελπίζω σε κάτι αυτό είναι η ομαδικότητα. Απ’ αυτά που έγιναν και συνεχίζουν να γίνονται θα βρούμε τα κοινά που μας ενώνουν, χωρίς να μείνουμε κολλημένοι σε αυτά που μας χωρίζουν. Μόνο έτσι ίσως βρούμε κάποια λύση κάποτε. Ίσως. 

Όλο αυτό που έγινε με το δημοψήφισμα ήταν ένα ψέμα. Μια κοροϊδία. Κοροιδευόμαστε και μεταξύ μας, δηλαδή. Αν με ρωτάς τι ψήφισα σου λέω ότι ψήφισα ΟΧΙ γιατί το ΟΧΙ είναι καλύτερο από το ΝΑΙ. Δεν το επέλεξα όμως πιστεύοντας ότι πρόκειται να αλλάξει κάτι. Ψήφισα όχι για τον εαυτό μου, για να νιώθω εγώ ο ίδιος ελεύθερος και τίποτα άλλο. 

Όλο αυτό το χάλι που βλέπω γύρω μου με νέους ανθρώπους οι οποίοι επιμένουν να ανήκουν σε κάποιο κόμμα και μάλιστα βγαίνουν έξω και το φωνάζουν και φανατίζονται, είναι σκέτη διαστροφή. Δεν υπάρχει μεγαλύτερη ανοησία στον κόσμο από το να ανήκεις σε κάποιο κόμμα. 

Φυσικά και υπάρχουν ιδεολογίες. Ο καθένας μας έχει από μία. Αλλά οι ιδεολογίες αυτές πρέπει να εκφράζονται στην ζωή μας και στην συμπεριφορά μας κι όχι στο πως εντάσσουμε τους εαυτούς μας στον πολιτικό χάρτη. 

«Για όλα φταίει η έλλειψη Παιδείας». Ε, ωραία, το ξέρω. Εσύ, έχεις κάνει κάτι για να το αλλάξεις αυτό; Το μάθαμε τώρα και το έχουμε κάνει καραμέλα αλλά δεν μπαίνουμε ποτέ στον κόπο και στην διαδικασία να διορθώσουμε κάτι πραγματικά, όχι μόνο στην χώρα αλλά και στους εαυτούς μας. 

Η αλήθεια είναι ότι ο κόσμος συνεχίζει να πηγαίνει στο θέατρο. Το γιατί το κάνει είναι κάτι που δεν μπορώ να το ξέρω. Ο καθένας παίρνει κάτι διαφορετικό όταν πηγαίνει να δει μια παράσταση και σίγουρα υπάρχει θέατρο για όλους. 

Δεν με ενδιαφέρει καθόλου αν είμαστε ή δεν είμαστε απόγονοι των αρχαίων Ελλήνων. Μπορεί να είμαστε, μπορεί και όχι. Το θέμα δεν είναι τι κάναμε χθες, τι ήταν ή τι δεν ήταν οι πρόγονοι μας στο παρελθόν. Το μεγάλο στοίχημα είναι τι είμαστε εμείς σήμερα και τι θα είμαστε για τους εαυτούς μας και για τα παιδιά μας στο μέλλον.

*Ο «Αίας» θα παρουσιαστεί την 1η Σεπτεμβρίου στο Βεάκειο του Πειραιά, στις 2 Σεπτεμβρίου στην Ηλιούπολη, στις 5 Σεπτεμβρίου στο Ηρώδειο, ενώ οι δύο τελευταίες παραστάσεις του θα δοθούν στο Κηποθέατρο Παπάγου στις 7 και 8 Σεπτεμβρίου.