Fashion Dictionary: Πώς η αδιαπέραστη ομορφιά της Νεφερτίτης καταφέρνει να επιδρά στη μόδα μέχρι και σήμερα;

Πριν από εκατό χρόνια, σε μια αυλή του Νέου Μουσείου στο Βερολίνο, ο κόσμος ήρθε για πρώτη φορά αντιμέτωπος με έναν από τους πιο διαχρονικούς θρύλους της ομορφιάς: τη βασίλισσα Νεφερτίτη. Ανακαλύφθηκε στην Αίγυπτο το 1912 από Γερμανούς αρχαιολόγους, και η προτομή της ηλικίας 3.300 ετών από ασβεστόλιθο με επικάλυψη από στόκο παρουσιάστηκε το 1924. Τα αποκαλυπτήριά της κατέπληξαν το κοινό από το Κάιρο μέχρι το Λονδίνο και προκάλεσαν μια αιωνόβια γοητεία από την αισθητική της.

Τα έντονα καθορισμένα χαρακτηριστικά του τεχνουργήματος - το σμιλεμένο σαγόνι της, τα ψηλά ζυγωματικά, ο «κύκνειος» λαιμός και τα μάτια της με το φίλτρο kohl - αποτέλεσαν, επί δεκαετίες, σημείο αναφοράς για τη μόδα και τις τέχνες.

Στην προτομή, η Νεφερτίτη φαίνεται να φοράει φαρδύ γιακά και στέμμα με επίπεδη κορυφή, με χρυσή ζώνη και ουραίο (κεφαλόδεσμος με ιερό φίδι), διακοσμημένο με πράσινο, κίτρινο, καφέ και μπλε χρώμα. Η έρευνα δείχνει ότι ήταν βασιλική και ευγενής γυναίκα που φέρεται να γέννησε έξι κόρες, μία από τις οποίες λέγεται ότι παντρεύτηκε τον Τουταγχαμών, αλλά λίγα είναι γνωστά για τη ζωή και την καταγωγή της Νεφερτίτης. Η Αίγυπτος τον 14ο αιώνα π.Χ. δεν ήταν εθνοτικά ή φυλετικά ομοιογενής και πολλοί μελετητές υποθέτουν ότι, με βάση τις απεικονίσεις της και τον πληθυσμό της περιοχής, η Νεφερτίτη θα θεωρούνταν έγχρωμη γυναίκα με τους σημερινούς όρους.

«Η προτομή της Νεφερτίτης είναι τόσο τέλεια- έχει τόση αυτοκυριαρχία», δήλωσε στο CNN η Dr. Cheryl Finley, καθηγήτρια ιστορίας της τέχνης στο Spelman College στην Ατλάντα. «Αυτό είναι που πραγματικά τραβάει την προσοχή και τη φαντασία. Είναι η αυτοπεποίθησή της και το βλέμμα της, φυσικά. Είναι κάτι που μας ελκύει όλους».

Μετά την ανακάλυψη της προτομής τη δεκαετία του 1920, η Νεφερτίτη έγινε γρήγορα ένα «it» κορίτσι. Η σημασία του ονόματός της, «η όμορφη έφτασε», αποδείχθηκε ιδιαίτερα εύστοχη, καθώς το πρόσωπό της ήταν κολλημένο σε διαφημίσεις για kohl και το ομοίωμά της εμφανιζόταν σε στήλες περιοδικών με θέμα την ομορφιά.

Η επίδραση της Νεφερτίτης στη σύγχρονη μόδα

Σχεδιαστές της εποχής, όπως ο Γάλλος μόδιστρος Paul Poiret, ενσωμάτωσαν αιγυπτιακά μοτίβα στα έργα τους. Το 1945, η Αμερικανίδα μόδιστρος Lilly Daché σχεδίασε καπέλα που θύμιζαν τη βασίλισσα. Μέχρι το 1961, η Vogue είχε δημοσιεύσει ένα άρθρο που εξερευνούσε τη συνεχιζόμενη «γοητεία» του κόσμου από την Νεφερτίτη. Η ενσάρκωση της Κλεοπάτρας από την Ελίζαμπεθ Τέιλορ το 1963 εδραίωσε περαιτέρω αυτή την εμμονή, καθιστώντας το «αιγυπτιακό look» βασικό στοιχείο στους κύκλους της μόδας.

Το στυλ της Νεφερτίτης συνέχισε να επηρεάζει τη μόδα δεκαετίες μετά την ανακάλυψη της προτομής. Στην επίδειξη του Dior για την άνοιξη του 2004, ο John Galliano παρουσίασε εμφανίσεις που περιλάμβαναν τα ψηλά της καπέλα. Το 2015, ο Christian Louboutin λάνσαρε μια συλλογή κραγιόν που αντλούσε έμπνευση από τη βασιλική σύζυγο, με χρυσό-μαύρο φιαλίδιο διακοσμημένο με στέμματα. (Η Νεφερτίτη πιθανότατα χρησιμοποιούσε για τα χείλη της τη φυσική γήινη χρωστική ουσία της κόκκινης ώχρας). Σχεδιαστές κοσμημάτων όπως η Azza Fahmy την έχουν θυμίσει στα κομμάτια τους, ενώ η σειρά Azzedine Alaïa για το φθινόπωρο 2017 απέτισε φόρο τιμής με μαύρα τουρμπάνια, ένα από τα οποία φορούσε ως γνωστόν το supermodel Naomi Campbell.

Στη σύγχρονη εποχή, η σημασία της Νεφερτίτης ως πολιτιστικό σύμβολο παραμένει ισχυρή. Στο TikTok και το Instagram, οι influencers αναδημιουργούν τα looks της βασίλισσας σε tutorials. Το ομοίωμά της εμπνέει αντικείμενα που ποικίλλουν από μπλουζάκια μαζικής παραγωγής και κούπες μέχρι φορέματα αξίας 14.000 δολαρίων και αρώματα υψηλής ποιότητας. Ακόμη και οι πλαστικοί χειρουργοί την αναφέρουν με το «Nefertiti Lift» - μια μη επεμβατική αισθητική τεχνική που χρησιμοποιεί Botox για να ενισχύσει τη γραμμή του σαγονιού.

Πως άρχισαν όλα;

Αλλά η ιστορία του τρόπου με τον οποίο η προτομή της Νεφερτίτης βρέθηκε στο Βερολίνο είναι γεμάτη διαμάχες. Αφού μεταφέρθηκε στην Ευρώπη το 1913, ένα χρόνο μετά την ανακάλυψή της στην Αίγυπτο, το κομμάτι ήταν κρυμμένο από τη δημόσια θέα για πάνω από μια δεκαετία. Το 1924, με πολλές κρούσεις, εκτέθηκε στο Νέο Μουσείο, όπου εξακολουθεί να παραμένει, προκαλώντας μια συνεχή συζήτηση σχετικά με τη νόμιμη θέση ανάπαυσής του (μια πρόσφατη αίτηση με επικεφαλής τον αιγυπτιολόγο Zahi Hawass αναζωπύρωσε τις εκκλήσεις για τον επαναπατρισμό του, λέγοντας ότι η απομάκρυνσή του από τη χώρα ήταν «αδικαιολόγητη» και αντίθετη «με το πνεύμα των αιγυπτιακών νόμων»).

Όταν η προτομή αποκαλύφθηκε για πρώτη φορά, οι λευκές γυναίκες της Δύσης προσπάθησαν να μιμηθούν την εμφάνιση της Νεφερτίτης. Ένα άρθρο των New York Times του 1933 ενθάρρυνε τις γυναίκες να αναδημιουργήσουν τα γωνιώδη χαρακτηριστικά της. Οι γυναίκες άρχισαν να διαμορφώνουν την εμφάνισή τους σύμφωνα με το στιλ της, βάζοντας στα μάτια τους eyeliner, φορώντας μπλούζες που μιμούνταν τους γιακάδες της εποχής και φορώντας ψηλά καπέλα ή φτιάχνοντας τα μαλλιά τους ψηλά για να μοιάζουν με το στέμμα της. Αντίγραφα της προτομής της εμφανίστηκαν ακόμη και σε αμερικανικά κομμωτήρια, υποσχόμενα τη γοητεία της «εξωτικής» ομορφιάς της.

«Και γιατί να μη θέλεις να της μοιάσεις;», δήλωσε η Dr. Elka Stevens, αναπληρώτρια καθηγήτρια οπτικού πολιτισμού και στούντιο τέχνης στο Πανεπιστήμιο Howard στην Ουάσινγκτον. “Βγάλε το στέμμα, ρίξ” την σε οποιαδήποτε κοινωνία και μπορεί να ταιριάξει».

Γιατί είχε τόσο μεγάλη απήχηση στον δυτικό πολιτισμό;

Η Νεφερτίτη μπορεί να ήταν πιο εύπεπτη στο ευρωπαϊκό κοινό, καθώς ορισμένα από τα χαρακτηριστικά της προτομής ευθυγραμμίζονται με τις δυτικές αισθητικές προτιμήσεις, εξήγησε η καθηγήτρια Charmaine A. Nelson του Πανεπιστημίου Amherst της Μασαχουσέτης. Η βασίλισσα αψήφησε τόσο μεγάλο μέρος της ιστορίας της δυτικής αντίληψης των μαύρων γυναικών και των έγχρωμων γυναικών. Είναι πραγματικά εντυπωσιακό -και μάλλον λειτουργεί υπέρ του λευκού βλέμματος- το γεγονός ότι τα μαλλιά της είναι καλυμμένα, υποδηλώνοντας ότι τα μαλλιά με υφή, ιδιαίτερα την αφρο-υφή, έχουν ιστορικά αμφισβητήσει τα ευρωκεντρικά πρότυπα ομορφιάς.