Eurovision: Η χρονιά που η Ελλάδα απείχε ως ένδειξη διαμαρτυρίας

Κάνοντας το ντεμπούτο της στην Eurovision με την υπέροχη φωνή της Μαρινέλλας και το folklore Κρασί, θάλασα και το αγόρι μου το 1974, την επόμενη κιόλας χρονιά η Ελλάδα αποχώρησε από τον μουσικό διαγωνισμό ως ένδειξη διαμαρτυρίας. Ο λόγος; Η συμμετοχή της Τουρκίας για πρώτη φορά το 1975, μόλις λίγους μήνες μετά την τουρκική εισβολή στην Κύπρο της 20ης Ιουλίου 1974.

Η ιστορική Eurovision του '76 με το τραγούδι-καταγγελία της Μαρίζας Κωχ

Την επόμενη χρονιά, το 1976 ο Μάνος Χατζιδάκις, τότε διευθυντής του Τρίτου Προγράμματος της Ελληνικής Ραδιοφωνίας, θεώρησε ότι η Ελλάδα έπρεπε να χρησιμοποιήσει τον ευρωπαϊκό μουσικό διαγωνισμό για να διαμαρτυρηθεί σε διεθνές επίπεδο για την εισβολή της Τουρκίας.

Επέλεξε γι’ αυτό το σκοπό τη Μαρίζα Κωχ, μάλισιτα της τηλεφώνησε ξαφνικά ζητώντας να του φέρει το επόμενο πρωί στις 10 ένα τραγούδι – διαμαρτυρία για την Κύπρο, για να λάβουν μέρος στη Eurovision με αυτό.

H Μαρίζα χάρηκε τόσο, που δεν έφερε καμιά αντίρρηση. Καθώς το τραγούδι θα ήταν θρήνος για την Κύπρο, και είχε γνώσεις πάνω στα παραδοσιακά μας τραγούδια, αποφάσισε να χρησιμοποιήσει τους στίχους από ηπειρώτικο τραγούδι «Παναγιά μου, Παναγιά μου, παρηγόρα την καρδιά μου». Με αυτή την ιδέα, τηλεφώνησε στο στιχουργό Μιχάλη Φωτιάδη που βρισκόταν στη Θεσσαλονίκη, κι όλη νύχτα έγραφαν το τραγούδι διά τηλεφώνου.

Φταιχτηκε ένα βίντεο με το τραγούδι που οταν παίχτηκε στο εξωτερικό, άρχισαν να αντιδρούν για τους στίχους στην Τουρκία οι Γκρίζοι Λύκοι και στην Ευρώπη, οι Τούρκοι μετανάστες που εργάζονταν εκεί. Η Τουρκία αυτήν τη φορά αρνήθηκε να συμμετέχει στην Eurovision, σε ένδειξη διαμαρτυρίας.

Οι αντιδράσεις των Τούρκων της Ευρώπης κορυφώθηκαν με μια διαδήλωση έξω από το χώρο διεξαγωγής του φεστιβάλ, όπου σύμφωνα με τον Τύπο συμμετείχαν 60.000 άνθρωποι! Παράλληλα, η ασφάλεια του θεάτρου πληροφόρησε τα μέλη της ελληνικής αποστολής ότι λόγω της τεταμένης ατμόσφαιρας έξω και τον εντοπισμό ενός ελεύθερου σκοπευτή, που θα πυροβολούσε την ερμηνεύτρια, αν τραγουδούσε αυτούς τους στίχους στη σκηνή, δεν μπορούσαν να εγγυηθούν την ασφάλειά της.

Η ελληνική συμμετοχή πήρε τη 13η θέση το διαγωνισμό, με 20 βαθμούς, θέση χαμηλότερη από την 11η της Μαρινέλλας το 1974. Οκτώ βαθμοί δόθηκαν από τη Γαλλία, που είχε κατοχυρώσει τη συμμετοχή της Ελλάδας στο διαγωνισμό. Άλλοι πέντε βαθμοί δόθηκαν από τη γείτονα Ιταλία, τέσσερις από την Ισλανδία, δύο από το Βέλγιο κι ένας από την Πορτογαλία.

Η τουρκική τηλεόραση που μετέδωσε κανονικά τον διαγωνισμό, την ώρα της ελληνικής συμμετοχής διέκοψε και μετέδωσε άλλο πρόγραμμα, με εθνικιστικά τουρκικά άσματα που ακούγονταν τον καιρό της εισβολής. Ακολούθησε απαγόρευση συμμετοχής της χώρας στο διαγωνισμό μέχρι το 1978.