Θες να νιώθεις χαρούμενη; Η «αργή ντοπαμίνη» είναι ίσως η μόνη απάντηση

Η ντοπαμίνη είναι η ορμόνη που εκκρίνεται όταν νιώθεις χαρά. Με το φαγητό, το σεξ, όταν βλέπουμε ανθρώπους και πράγματα που αγαπάμε. Υπάρχει όμως και η ντοπαμίνη που παίρνουμε από το scrolling και την επιλέγουμε γιατί είναι γρήγορη και δεν χρειάζεται να προσπαθήσουμε. Καθώς γελάς με memes και πατάς πάνω σε αναρτήσεις, η ορμόνη της επιβράβευσης ανεβάζει τη διάθεσή σου και σε κάνει να θέλεις να συνεχίσεις. Το ίδιο συμβαίνει και με τις αγορές: είναι ευχάριστο να γεμίζεις το καλάθι σου, να πατάς το «Αγορά τώρα» και να παρακολουθείς την πορεία του δέματος μέχρι να φτάσει στο σπίτι σου. Σου ακούγεται οικείο;

Το πρόβλημα είναι ότι αυτές οι γρήγορες «εκρήξεις» ντοπαμίνης δεν διαρκούν πολύ. Πολύ σύντομα επιστρέφεις στα προηγούμενα επίπεδα διάθεσης ή μπορεί ακόμη και να αισθάνεσαι χειρότερα από πριν. Γι' αυτό και η έννοια της «αργής ντοπαμίνης» έχει γίνει viral στο TikTok.

Τι είναι η «αργή ντοπαμίνη»;

Η τάση της «slow dopamine» μοιάζει με εκείνη της «low dopamine», η οποία προτείνει να απομακρυνθείς προσωρινά από δραστηριότητες που προκαλούν έντονη απελευθέρωση ντοπαμίνης. Για παράδειγμα, να φτιάξεις ένα φλιτζάνι τσάι το πρωί αντί να πιάσεις αμέσως το κινητό σου ή να διαβάσεις ένα βιβλίο αντί να δεις τηλεόραση. Η «αργή ντοπαμίνη», όμως, δεν σημαίνει ότι αποφεύγεις τις ευχάριστες δραστηριότητες. Αντίθετα, αφορά την επιλογή συνηθειών και χόμπι που σου προσφέρουν χαρά αλλά χρειάζονται περισσότερο χρόνο για να ολοκληρωθούν. Το γεγονός ότι η ανταμοιβή δεν είναι άμεση αποτελεί βασικό στοιχείο αυτής της φιλοσοφίας.

Είναι ο τρόπος να «επαναπρογραμματίσουμε» τον εγκέφαλό μας, ώστε να μην λαχταρά συνεχώς τις γρήγορες δόσεις ευχαρίστησης. Η αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο αναζητάς την ευτυχία μπορεί να σε κάνει να αισθάνεσαι πιο ισορροπημένος και ικανοποιημένος, ενώ μπορεί ακόμη και να βοηθήσει στην πρόληψη του burnout.

Πώς πετυχαίνουμε την «αργή ντοπαμίνη»;

Αν συνήθως περνάς τον χρόνο σου κάνοντας scroll ή ψωνίζοντας online - δύο δραστηριότητες που ενεργοποιούν άμεσα το σύστημα ανταμοιβής του εγκεφάλου - μπορείς να τις αντικαταστήσεις με κάτι πιο ήρεμο, όπως η κηπουρική, το περπάτημα ή ο διαλογισμός. Μερικές φορές μπορείς να πας ακόμη πιο αργά: να μάθεις ένα μουσικό όργανο ή να παρακολουθήσεις ολόκληρο ένα ηλιοβασίλεμα από την αρχή μέχρι το τέλος, αντί να βγάλεις απλώς μια φωτογραφία και να φύγεις.

Οι γρήγορες πηγές ντοπαμίνης - όπως το scrolling, η υπερβολική κατανάλωση καφέ ή η συνεχής ανταλλαγή μηνυμάτων - δεν είναι απαραίτητα κακές. Ωστόσο, δεν αποτελούν την καλύτερη επιλογή όταν το νευρικό σου σύστημα είναι ήδη υπερφορτωμένο. «Αυτή η συνεχής αναζήτηση γρήγορης ανακούφισης σε κρατά σε έναν κύκλο όπου κυνηγάς διαρκώς την επόμενη δόση ευχαρίστησης, αντί να ανακάμπτεις πραγματικά», επισημαίνουν οι ειδικοί ψυχικής υγείας. «Μακροπρόθεσμα, αυτό μπορεί να γίνει εξαντλητικό».

Η προσθήκη περισσότερων δραστηριοτήτων που απαιτούν χρόνο και προσπάθεια είναι ένας τρόπος να βγεις από τον «αυτόματο πιλότο» της καθημερινότητας. Παράλληλα, σε βοηθά να επιστρέψεις σε δραστηριότητες που ενεργοποιούν το σώμα, προσφέρουν ουσιαστικό νόημα, ρυθμίζουν το νευρικό σύστημα και μπορούν να σε γεμίσουν ενέργεια. Με την «αργή ντοπαμίνη», ο στόχος είναι να ξαναχτίσεις μια πιο υγιή σχέση με την ευτυχία, τη σύνδεση με τον εαυτό και τους άλλους, αλλά και την πραγματική ξεκούραση.