Όχι άλλο! Η εμμονή μου με τη βελτίωση με οδήγησε στην εξάντληση

Κάθε φορά που το ξυπνητήρι χτυπά, η πρώτη σκέψη που έρχεται στο μυαλό δεν είναι η γεύση του πρωινού καφέ, αλλά η λίστα με τις εκκρεμότητες. Πριν καν σηκωθώ από το κρεβάτι, το χέρι αναζητά το κινητό. Στην οθόνη, οι προτάσεις για το πώς θα «βελτιστοποιήσω» τον ύπνο μου, πώς θα κάνω «habit stacking» για να προλάβω περισσότερα και πώς θα εφαρμόσω το «wellnessmaxxing» για να δείχνω ξεκούραστη, δημιουργούν έναν κόμπο στο στομάχι. Αντί για έμπνευση, αυτό που νιώθω είναι μια βαθιά, εσωτερική εξάντληση πριν καν ξεκινήσει η ημέρα.

Η σύγχρονη κουλτούρα του «hustle» μας έχει πείσει ότι κάθε λεπτό της ύπαρξής μας πρέπει να έχει έναν σκοπό, ένα αποτέλεσμα, μια μετρήσιμη επιτυχία. Έχουμε μετατρέψει την αυτοφροντίδα σε άλλη μια αγγαρεία στη λίστα των υποχρεώσεών μας. Η ειρωνεία είναι εμφανής: στην προσπάθειά μας να γίνουμε πιο αποτελεσματικές και να ζήσουμε την «καλύτερη εκδοχή» του εαυτού μας, καταλήγουμε να εξαντλούμε τα ίδια τα αποθέματα ενέργειας που προσπαθούμε να προστατεύσουμε.

Η παγίδα της διαρκούς βελτιστοποίησης

Οι όροι που κατακλύζουν τα κοινωνικά δίκτυα, όπως το «biohacking» ή η αναζήτηση shortcuts για κάθε βιολογική λειτουργία, υπόσχονται μια ζωή χωρίς τριβές. Μας λένε ότι μπορούμε να «χακάρουμε» τον εγκέφαλό μας για να μην αναβάλλουμε τίποτα ή να εκπαιδεύσουμε το σώμα μας να λειτουργεί με μηχανική ακρίβεια. Όμως, αυτή η προσέγγιση αντιμετωπίζει τον άνθρωπο ως λογισμικό που χρειάζεται διαρκή αναβάθμιση και όχι ως έναν ζωντανό οργανισμό που έχει ανάγκη από παύση και ουσιαστική παρουσία.

Όταν η καθημερινότητα γίνεται ένα ατελείωτο κυνήγι επιδόσεων, η ψυχική μας υγεία υποχωρεί. Σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία, ένα μεγάλο ποσοστό των εργαζομένων παγκοσμίως αναφέρει μέτρια έως σοβαρά επίπεδα επαγγελματικής εξουθένωσης. Η αίσθηση ότι είμαστε διαρκώς «πίσω» από τους στόχους μας, παρά τις προσπάθειες να τα προλάβουμε όλα, τροφοδοτεί έναν κύκλο άγχους. Η εξάντληση δεν προέρχεται μόνο από τις πολλές ώρες εργασίας, αλλά από το βάρος της προσδοκίας να είμαστε παντού και πάντα αποδοτικές.

Η κληρονομιά του «κάνε περισσότερα»

Αυτή η τάση δεν εμφανίστηκε ξαφνικά. Έχει βαθιές ρίζες σε μια παλαιότερη βιβλιογραφία αυτοβελτίωσης που υποσχόταν πλούτο και επιτυχία μέσα από συγκεκριμένες φόρμουλες πειθαρχίας. Σήμερα, η ίδια νοοτροπία έχει μεταφερθεί στα σύντομα βίντεο των social media. Τίτλοι όπως «Πώς να κερδίζεις κάθε μέρα» ή «Επαναπρογραμμάτισε το μυαλό σου σε δύο λεπτά» μας δίνουν την ψευδαίσθηση ότι η ευτυχία είναι θέμα σωστής τεχνικής.

Στην πραγματικότητα, αυτή η διαρκής πίεση να «ξεκλειδώσουμε» νέες δυνατότητες μας απομακρύνει από την απλή εμπειρία της ζωής. Αντί να απολαμβάνουμε μια βόλτα, σκεφτόμαστε πόσα βήματα καταγράφει το ρολόι μας. Αντί να διαβάζουμε ένα βιβλίο για ευχαρίστηση, αναζητούμε το επόμενο «life hack» που θα μας κάνει πιο ανταγωνιστικές.

Από την έντονη προσπάθεια στην «ορθή προσπάθεια»

Υπάρχει μια σημαντική διάκριση που συχνά αγνοούμε. Η επιθυμία να βελτιώσουμε τη ζωή μας είναι υγιής και αποτελεί βασικό κομμάτι της προσωπικής εξέλιξης. Το πρόβλημα ξεκινά όταν η προσπάθεια αυτή πηγάζει από μια εσωτερική έλλειψη ή από τον φόβο ότι δεν είμαστε αρκετές.

Σε πολλές φιλοσοφικές παραδόσεις, γίνεται λόγος για την «ορθή προσπάθεια» σε αντίθεση με τη δράση που κινείται από την προσκόλληση στο αποτέλεσμα. Η ορθή προσπάθεια αφορά τη φροντίδα της υγείας μας και της ισορροπίας μας μακροπρόθεσμα. Αντίθετα, η κουλτούρα της βελτιστοποίησης μας ωθεί να κυνηγάμε το status και την εικόνα της επιτυχίας, οδηγώντας μας με μαθηματική ακρίβεια στην εξάντληση. Η διαφορά βρίσκεται στο κίνητρο: το κάνουμε για να νιώσουμε καλύτερα ή για να φανούμε καλύτερες σε ένα ψηφιακό κοινό;

Η ανάγκη για επιβράδυνση

Στις συνεδρίες μου και στις συζητήσεις με φίλες, το θέμα της επιβράδυνσης επανέρχεται όλο και συχνότερα. Η ανάγκη να αφήσουμε το κινητό στην άκρη, να σταματήσουμε να μετράμε κάθε θερμίδα ή κάθε παραγωγικό λεπτό, γίνεται επιτακτική. Η ενσυνειδητότητα (mindfulness) δεν είναι άλλο ένα task που πρέπει να τσεκάρουμε στη λίστα μας, αλλά μια πρόσκληση να υπάρξουμε στο παρόν, αποδεχόμενες τις αδυναμίες και την κούρασή μας.

Είναι ανθρώπινο να θέλουμε να εξελιχθούμε, αλλά ο τρόπος που το επιδιώκουμε καθορίζει αν τελικά θα ωφεληθούμε ή αν θα καταρρεύσουμε. Η τρέχουσα εμμονή με τη μεγιστοποίηση της απόδοσης καταφέρνει συχνά το αντίθετο από αυτό που υπόσχεται. Αντί να κάνει τη ζωή μας ευκολότερη, προσθέτει περισσότερα βάρη σε ένα ήδη γεμάτο πρόγραμμα.

Η λύση ίσως βρίσκεται στην αποδοχή ότι δεν χρειάζεται να «χακάρουμε» τα πάντα. Μερικές φορές, η πιο παραγωγική πράξη που μπορούμε να κάνουμε είναι να σταματήσουμε, να πάρουμε μια ανάσα και να επιτρέψουμε στον εαυτό μας να είναι απλώς άνθρωπος, με όλη την ατέλεια και την ανάγκη του για πραγματική ξεκούραση. Η εξάντληση είναι το σήμα του οργανισμού μας ότι το σύστημα χρειάζεται λιγότερα «updates» και περισσότερη αληθινή φροντίδα.

Μπορεί να σε ενδιαφέρει

https://www.youtube.com/watch?v=bK1g9bPHUTo&t=789s

Διάβασε ακόμα

Πρώτα «Εγώ» ή πρώτα «Εμείς»; Το ταξίδι μου από το κυνήγι της σχέσης στην ανακάλυψη του εαυτού